Wat is de aantrekkingskracht van Osho's boeken?
Wat maakt dat ik telkens, vrijwel zonder een moment van aarzeling elke nieuwe uitgave, meestal een reprint, meteen aanschaf?Het zijn zeker niet de woorden alleen. Hoeveel van Osho's inzichten heb ik al niet via geschreven test tot mij genomen?
Dus, ik kom vaak bekende dingen tegen. En als ik die ontdek, zeg dan ook in mezelf: oh ja, dat is dat mechanisme of dat is dat verschijnsel in het gedrag van mensen of dat is die conditionering in mijn gevoelsleven. Maar ook kom ik vrijwel altijd nieuwe dingen tegen, of inzichten waarvan de diepte me voordien ontgaan is.
Want wat lees ik hier in het boek Intimacy van Osho, een compilatie die in december 2001 verschenen is bij St. Martin's Griffin? Zelfkennis ontwikkelen we alleen als we diep in ons binnenste kunnen zijn.
En dat inzicht wordt door Osho op de volgende heldere en voor mij toch weer verrassende manier uiteengezet. Normaal gesproken is dat wat we over onszelf weten niet meer dan de mening van een ander. Een ander zegt: "Je bent een aardig mens" en we geloven dat we aardig zijn. Of iemand vertelt je: "Wat ben je toch mooi!" en dan gaan we er vanuit, dat we mooi zijn.
Ook in negatieve zin gebeurt dat. "Je bent kortzichtig" zegt een collega. Of in een winkel zegt men: "U bent ongeduldig" En ook die etiketten komen bij je verzameling van zogenaamde zelfinzichten.Want: dat zijn geen zelfinzichten. Het zijn de oppervlakkige meningen van een ander waarmee wij ons identificeren.
 |
En al die meningen worden dan onze
identiteit. Kortom: het zelfinzicht dat wij hebben, is niets
meer dan een verzameling uitspraken die anderen over ons gedaan
hebben."En, zo zegt Osho "Dat inzicht is volkomen vals, het is
onwaar. Niemand kan weten hoe jij bent; dat kan alleen jijzelf.
Anderen kennen alleen aspecten van jou en die aspecten zijn dan
ook nog zeer oppervlakkig. Zij kennen alleen je stemmingen, je uitingen die je op een bepaald moment prijs geeft. Maar anderen kunnen onmogelijk in jouw wezen doordringen. Zelfs een geliefde kan niet in jouw binnenste kern komen. In je kern ben je volkomen alleen en juist daar kom je te weten wie je werkelijk bent." |
En dan gaat hij verder met uit te leggen, dat dit een gek makende
situatie is, waarin de meeste mensen hun hele leven gevangen blijven.
Mensen leven geheel overeenkomstig de meningen van anderen. En ze worden
hierdoor totaal afhankelijk van anderen. En daarom zijn mensen ook zo
bang voor de mening van een ander.
Als de ander zegt, dat ze slecht zijn, dan worden ze slecht. Als een
ander jou gaat veroordelen, begin je jezelf te veroordelen. En omdat je
zo afhankelijk bent van de ideeën van de ander, ga je je daar
voortdurend bij aanpassen. En zo word je tot slaaf. Er treedt een
subtiele manier van slavernij op.
Als je bekend wilt staan als goed, als waardevol en als intelligent, dan
moet je telkens compromissen sluiten met diegene van wiens mening je
afhankelijk bent. En een ander vindt weer iets anders van jou: er is een
veelheid van meningen die je mind gaat voeden. Daar zijn dan meningen
bij die elkaar tegenspreken. Dus, dat zaait aardig wat verwarring in
jou. De een zegt, dat je fijngevoelig bent en de ander zegt, dat je grof
bent.
Welke mening moet je nu kiezen? Ben je inderdaad iemand met een subtiele
benadering of ben je maar een grof persoon en gedraag je je regelmatig
bij het botte af?
Dus: je raakt hierdoor verdeeld. En je wordt onzeker over wie je nu
eigenlijk bent……je gaat alsmaar heen en weer.En het is in feite heel
ingewikkeld, want er zijn duizenden mensen om je heen. Je staat met veel
mensen in contact en ieder stopt weer zijn idee in jouw mind. En niemand
kent je echt, zelfs jijzelf kent jezelf niet, dus deze hele verzameling
ideeën wordt binnen in jou één grote warboel.
Dit is een situatie die gekte creëert. Je hebt binnen in je heel veel
stemmen. En als je gaat vragen wie je bent, zul je dus vele antwoorden
krijgen. Die antwoorden zijn de meningen van mensen die je vroeger hebt
gekend en van mensen die je nu kent. De meningen van ouders, leraren, en
allerlei betweters hebben zich in je vastgezet.
En daar ga je de mist in. Want dit is géén zelfkennis. Dit is: gebrek
aan zelfkennis.
Maar omdat je afhankelijk bent van anderen, ben je bang om alleen te
zijn. Want op het moment dat je helemaal in je eentje bent, word je
panisch dat je jezelf zult kwijt raken.
En, in de eerste plaats is het zo: je 'hebt' je jezelf niet eens. Maar
goed, dat wat je op basis van andermans meningen van jezelf hebt
gemaakt, moet je bereid zijn om achter je te laten.
Daarom is het angstaanjagend om bij jezelf naar binnen te gaan. Hoe
dieper je naar binnen gaat, des te minder blijk je jezelf te kennen. Dus
het is in feite zo: als je zelfkennis wilt krijgen, zul je eerst alle
ideeën over jezelf moeten laten varen, want anders gebeurt er niets.
En natuurlijk zal er een kloof zijn; er zal een soort van niets
ontstaan. Je zult een nul zijn. Je zult je totaal verloren voelen, want
alles wat je weet is niet relevant meer en dat wat wel van belang is,
weet je nog niet.
Dit noemen Christenen wel "de donkere nacht van de ziel". Daar moet je
doorheen; dat kan gewoon iet anders. En als je er eenmaal doorheen bent,
dan breekt de dageraad aan. De zon komt op en voor het eerst kom je te
weten wie je echt bent. Als de eerste zonnestraal er is, is alles
volbracht. Bij het eerste getjilp van de vogels in de vroege morgen is
alles bereikt.
Nooit zag ik dit inzicht over zelfkennis zo indringend en mooi
beschreven. Nog nooit kon ik de betekenis ervan zo goed navoelen. En ook
begrijp ik hierdoor beter, wat psychiatrische patiënten doormaken,
mensen die een psychose achter de rug hebben, mensen die als
'schizofreen' gediagnosticeerd zijn. En ik weet dat er hoop voor
iedereen is op een gelukkiger leven, als men maar tot ware zelfkennis
wil komen.
Jezelf diep van binnen willen leren kennen, betekent dat je van jezelf
houdt.
En wat is het leven, als we onszelf niet liefhebben?
Of om met de mysticus Hillel te spreken: "Als jij niet vóór jezelf bent,
wie zal er dan vóór je zijn?"Hou van jezelf. Want als je dat niet kunt,
dan zal er nooit iemand zijn die in staat is om van jou te houden. Maar
hou ook van anderen. Het leven wordt wel erg armzalig, als we niet ook
van anderen kunnen houden.
En denk dan niet meteen aan relaties. Aan relaties klamp je je vaak
vast. Het gaan om contact, om het vloeiend in relatie zijn met mensen.
Als je iemand ontmoet, laat dan je liefde gewoon stromen. Je hebt zoveel
te geven. En als jij kunt geven, betekent dat jij datgene zelf 'in huis'
hebt. Anders zou je het niet kunnen geven.
In tegenstelling tot wat economisch geldt, namelijk dat je door te
geven, dingen verliest, is in de binnenwereld de kosmische wet van
kracht: als je geeft krijg je zelf meer. Als jij vreugde deelt, zal je
vreugde zich verdubbelen. Maar dan gaat het niet om een relatie. Het
gaat om het stromen als een rivier.
De rivier stroomt langs een boom. Zij begroet de boom, zij voedt de boom
en geeft hem water….en dan stroomt zij weer verder, ze vervolgt dansend
haar weg. Ze klampt zich niet vast aan de boom. En de boom zegt niet:"
Waar ga je naar toe? We zijn toch getrouwd! En voordat je mij verlaat,
moet er een scheiding uitgesproken worden. Als je toch van plan was om
weer te gaan, waarom danste je dan zo mooi om me heen en waarop gaf je
me voeding?"
Nee, de boom laat in diepe dankbaarheid zijn bloemen op de rivier
neerdalen. Dit is vloeiend in relatie zijn, contact hebben.
Osho concludeert: dat is de enige heilzame manier van in relatie zijn.
Ooit, als de mensheid volwassen is, zullen contacten zo kunnen bloeien.
Op een nacht komt Jack Jerk heel laat thuis. Het is drie uur in de
ochtend en hij loopt regelrecht naar zijn slaapkamer. Daar treft hij
zijn vrouw, Jill Jerk, aan. Ze ligt klaar wakker en naakt in bed. "Waar
heb jij in godsnaam tot drie uur in de ochtend rond gehangen?" roept
Jill woedend uit.Jack negeert haar, trekt zijn jas uit en doet de
slaapkamerkast open. Tot zijn verbazing ziet hij daar een naakte man
weggedoken zitten.
"Wie is die man in 's hemelsnaam?" schreeuwt Jack. Jill gaat rechtop in
bed zitten en roept: "Hé! Nou niet gauw van onderwerp veranderen, hè!"
Veel vreugde op de weg naar zelfkennis gewenst!