Osho Boeken Besproken

BESPREKING VAN YOGA DE WETENSCHAP VAN DE ZIEL

Yoga is meestal het eerste van oorsprong oosterse gebeuren waar westerlingen mee in aanraking komen.
Je denkt hierbij aan allerlei houdingen die de mens in ontspanning brengen, waarbij zelfs het lange tijd op het hoofd staan behoort.
Bij sommigen werkt het, anderen lukt het niet om tot diepe ontspanning te komen.
Maar in alle gevallen wordt men, bewust of onbewust meer bij het eigen lichaam bepaald. Je laat de draaimolens in je hoofd even gewoon draaien, terwijl je daar tijdens de yoga dan niet mee bezig bent.

Toen ik dan ook met Osho's boeken over Yoga, tien in totaal, in aanraking kwam, dacht ik dat deze over een soort van bodywork zouden gaan. Maar zoals alles wat ik door Osho leer kennen steeds weer veel meer blijkt te zijn dan ik maar kon vermoeden en ook veel dieper gaat, kwam ik er achter dat Yoga in het oosten een hele wetenschap is die geopenbaard is door Patanjali. Patanjali heeft in een oneindige reeks sutra's de wetenschap van yoga, Osho spreekt van "de wetenschap van de ziel", aan de wereld ontvouwd.

Nu is in 1998 een van de boeken in de serie, namelijk het eerste deel, opnieuw uitgebracht.

En als altijd ben ik verrast door wat hier weer voor me ligt: a rare beauty!
Het boek is een symfonie in bruin en goud.
Er staat een prachtige meditatieve foto van Osho voorop en binnenin vinden we een meer klassieke afbeelding van onze Buddha uit Poona 1.
Vervolgens staat bij elk hoofdstuk een afbeelding van Osho's hand of van een van zijn handen. En het spel van Osho's handen boeien me altijd enorm…ik krijg er eenvoudig niet genoeg van om er naar te kijken hoe Osho's handen "gaan" terwijl hij spreekt en me hierdoor te laten raken.
Dan is nu wat er in het boek staat aan de orde.
Patanjali's sutra luidt:

Nu komt de wetenschap van Yoga.
Yoga betekent het stoppen van de mind.
Dan is er alleen maar het getuige zijn.
In de andere toestanden is er steeds
sprake van je identificeren met de veranderingen van de mind.

Osho legt bij deze sutra uit, dat we in diepe illusies leven. We kunnen niet in het heden leven; we zijn altijd met het verleden of de toekomst bezig. Zelfs op klaarlichte dag zijn we nog aan het dromen. De mind heeft leugens nodig, dromen, illusies; de mind kan niet in de werkelijkheid bestaan.

De mind heeft dan ook geen toegang tot het pad van yoga. Want yoga wil de werkelijkheid ontvouwen. Yoga is een methode om te komen tot een toestand zonder dromen. Yoga is de wetenschap van het hier en nu.
Daarom kun je pas het pad van Yoga betreden als je totaal genoeg hebt van de mind en van alle spelletjes van de mind. Als je inziet, dat de mind je alleen maar in een staat van verdoving brengt, dat de mind alleen maar projecteert…ja, dan ben je rijp voor het pad van Yoga.

Maar dat betekent ook dat er velen zijn die interesse hebben, maar dat niet zo velen het pad echt gaan.
Want het pad van yoga kan een nieuwe illusie betekenen. Je denkt dat je nu daar wat uit kan halen en dan ben je dus weer bezig met iets "willen bereiken" en dat is dus opnieuw een mindgame.
Nee, zegt Osho: het gevoel van totale wanhoop is nodig. Buddha heeft het hierbij over dukkha: als je al je hoop opgeeft….En daar is moed voor nodig om je ellende niet met nieuwe hoop af te dekken.
Je hebt het gevoel dat alles zonder enige betekenis is, dat alles wat je doet zinloos is, dat waar je ook heen gaat, je in feite nergens heen gaat. Blijf bij dat gevoel, zegt Osho en plotseling valt hoop weg, de toekomst valt weg. Voor de eerste keer sta je oog in oog met de werkelijkheid.

Totdat dit moment aanbreekt, gebeurt er niets fundamenteels…je kunt allerlei houdingen aannemen, maar dat is Yoga niet. Yoga is je naar jezelf keren en in jezelf gaan, het is een totale ommekeer.
Niet naar de toekomst, niet naar het verleden, maar in jezelf. Want je wezen is hier en nu.

En het bijzondere van Pantajali is dat hij dit alles op een wetenschappelijke manier benadert. Dus hij zegt, dat je deze dingen niet moet geloven, maar je moet ze ervaren, je moet er mee experimenteren. Als je de weg van Patanjali volgt, zie je dat het pad zo logisch is; het is net een wiskundige formule. Doe precies wat hij zegt en er zal resultaat zijn, net als twee plus twee vier is.

Wellicht zul je je afvragen: is dat niet saai dan, die mathematische benadering van Patanjali?
Ja, mogelijk lijkt dat in eerste instantie zo, als je met Patanjali alleen te doen zou hebben. Je zult bij Patanjali alleen uitleg tegen komen en geen illustratieve parabels. Nee, hij zegt je hoe de weg te bewandelen.
Maar je hebt niet met Patanjali alleen te maken. Het is Osho die Patanjali's visie weergeeft. En dat doet hij weer op zijn volstrekt eigen unieke wijze.
Dus, hij vlecht er inzichten van bijvoorbeeld Buddha en Gurdjeff en Joodse verhalen tussen door.
Hieruit blijkt weer eens te meer dat Osho een Master of Masters is.
Hij presenteert de visie van een andere meester en doet daar dan tegelijk zoveel nieuws bij dat het dus zijn visie wordt, waarbij hij volkomen recht doet aan de oorspronkelijke visie.
Over zijn volstrekt eigen werkwijze vertelde Osho eens het volgende.
Hij heeft de geschriften van heel veel meesters en leraren becommentarieerd. Dan vroeg men hem later waar hij een bepaalde zin had aangetroffen, want men had die zin nergens in het oorspronkelijke geschrift terug kunnen vinden. Nou, zei Osho, dan moeten ze die zin daar alsnog neer zetten, want die zin hoort daar gewoon te staan.

Hij behandelt de visie van iemand, maar hij geeft alleen een commentaar dat ook zijn eigen visie dekt.
Omdat Patanjali geen parabels gebruikt, presenteert Osho zelf het volgende verhaal waar ieder van zal smullen.

Het gaat over de rabbi Baal Shem in een klein dorp. Als er iets naars in het dorp gebeurde, trok de rabbi het bos in.
Op een bepaalde plek in het bos en onder een bepaalde boom voerde hij dan een ritueel uit en bad tot God. En altijd gebeurde het, dat de ellende in het dorp op hield.
Toen overleed deze rabbi Baal Shem en hij had een opvolger.
Opnieuw deden zich nare dingen voor in het dorp. De dorpelingen vroegen de nieuwe rabbi om het bos in te gaan en tot God te bidden.

De rabbi zat hier erg me, want hij wist de speciale plek en ook de boom niet te vinden. Hij had er geen idee van, maar hij ging toch maar onder een boom staan, hij stak het vuur aan, voerde het ritueel uit en hij bad tot God terwijl hij zei: "Kijk eens aan, ik weet niet naar welke plek mijn meester altijd ging, maar u weet het wel. U bent almachtig, u bent alomtegenwoordig, dus u weet het en daarom is het niet nodig om de plaats precies op te zoeken. Mijn dorp verkeert in moeilijkheden, luister daarom en doe iets". En de ellende verdween.
Toen deze rabbi stierf, zat zijn opvolger met hetzelfde probleem.
Het dorp verkeerde in een crisis en de dorpelingen kwamen bij de rabbi.
De rabbi wist zich geen raad. Hij kende het gebed niet eens.
Dus, hij ging het bos in en koos een plek uit.
Hij wist niet hoe hij het ritueel met het vuur moest doen, hij stak het gewoon aan en zei tegen God: "Luister, ik ken het ritueel met het vuur niet, ik weet niet waar de speciale plek is en ik ben het gebed vergeten.
Maar u bent alwetend, dus u weet het allemaal al; ik hoef het helemaal niet te weten. Doe daarom maar wat nodig is." En toen hij terug kwam in het dorp, bleek de crisis voorbij te zijn.

Toen overleed ook hij. Dezelfde situatie deed zich weer voor.
Er was weer ellende in het dorp. De dorpelingen wendden zich tot de nieuwe rabbi. De nieuwe rabbi bevond zich op dat moment rustig in zijn zetel.
Hij zei: "Luister, ik weet niet waar ik heen moet gaan. U bent overal. Ik ken het gebed niet, ik ken geen enkel ritueel.
Maar dat doet er niet toe, want u weet alles. Wat is het nut van bidden, van het uitvoeren van een ritueel en van een speciale heilige plek?
Ik ken alleen het verhaal van mijn voorgangers. Ik zal u het verhaal vertellen en dat dit zich afspeelde in de tijd van Baal Shem, dat hij een opvolger had en dat die weer een opvolger had: dit is het verhaal. Doe nu wat nodig is en dat is genoeg." En de ellende in het dorp verdween. Er wordt gezegd, dat God heel erg van het verhaal genoot.

Op deze manier maakt Osho het werk van Patanjali dus heel erg toegankelijk voor ons. Want wat Patanjali ons te zeggen heeft, is absoluut waardevol.
Zo zegt Patanjali dat we van de ellende die de mind brengt af kunnen komen.
De mind geeft ons de mogelijkheid tot verkeerd weten en tot juist weten. Verkeerd weten is het scheppen van illusies, van een valse voorstelling van zaken.
Je raakt beneveld. Hier precies tegenover staat het juiste weten.
Bij dat juiste weten kom je als je diep in meditatie gaat. Dan zie je de dingen niet meer als door een sluier, maar dan is alles wat je ziet waar.

Meestal bevinden we ons in het gebied tussen verkeerd weten en juist weten. Daarom zijn we ook zo in de war. Maar af en toe hebben we flitsen van juist weten. En door meditatie kunnen we meer en meer tot juist weten komen.
En daarbij presenteert Osho dan een toepasselijke mop.
Op een dag wilde Mulla Nasruddin zijn zoon les geven in het drinken. Dus hij vertelde hem erover. Zij zoon had vragen, hij was nieuwsgierig; hij vroeg, "Wanneer moet je stoppen?".
Nasruddin zei: "Kijk eens naar die tafel. Daar zitten vier mensen. Op het moment dat je er acht gaat zien, moet je stoppen!" De jongen zei: "Maar pa, er zitten daar maar twee mensen!"
Veel plezier met Pantali zoals Osho hem aan ons ontvouwt!